Mensen tellen zonder ze te volgen: wat de ESP32-Paxcounter wel en niet doet

Wil je weten hoe druk het in een ruimte is, dan hoef je niemand te filmen. Elke telefoon in de buurt roept uit zichzelf al over wifi en bluetooth. De Paxcounter luistert daarnaar, telt de apparaten en gooit de adressen weer weg. Het project loopt sinds maart 2018, staat op 2.072 sterren en kreeg deze week nog code-updates.

Hoe het werkt

Een ESP32 luistert passief mee naar wifi- en bluetooth-signalen. Telefoons, oordopjes en smartwatches zenden vanzelf pakketjes uit met een MAC-adres erin. De Paxcounter kijkt hoeveel unieke adressen hij in een tijdvenster ziet en gebruikt dat als schatting van het aantal mensen.

De makers zijn er expliciet over: adressen worden niet blijvend opgeslagen en er wordt geen fingerprinting gedaan. Hun redenering staat er letterlijk bij — je hoeft apparaten niet te volgen als je ze alleen wilt tellen. Dat is een ontwerpkeuze, geen bijvangst.

Waar de data heen kan

Naast tellen leest de firmware ook omgevingssensoren uit, dus je kunt drukte en luchtkwaliteit in dezelfde meetreeks krijgen. Met deep sleep en één 18650-cel haal je lange looptijden zonder netvoeding.

Wat het niet doet, en dat moet je weten

Eén persoon kan drie apparaten bij zich dragen: telefoon, oordopjes, horloge. Die telt de Paxcounter alle drie. Andersom telt iemand zonder telefoon, of met wifi en bluetooth uit, helemaal niet mee. De uitkomst is dus geen hoofdentelling maar een index.

Daar komt bij dat moderne telefoons hun MAC-adres roteren juist om dit soort tellen te bemoeilijken. Eén toestel kan in een half uur meerdere adressen laten zien. Voor “is het nu drukker dan gisteren op dezelfde plek” is dat prima; voor “er stonden 214 mensen” niet.

Gebruik het dus om een verandering te meten, niet om een absoluut getal te claimen. Zet een telling naast een handmatige controle op een rustig en een druk moment, en je hebt een omrekenfactor die voor jouw locatie klopt.

En de privacyregels?

Een MAC-adres geldt in de EU als persoonsgegeven zolang het herleidbaar is. Dat het adres meteen na de telling wordt weggegooid, betekent niet dat er geen verwerking plaatsvindt — het opvangen zelf telt al mee. Het ontwerp maakt het risico klein, maar het maakt de vraag niet nul.

Bij een opstelling thuis of in je eigen werkplaats speelt dit nauwelijks. Zet je zo’n teller in een winkel, een school of een openbare ruimte, ga dan uit van een verwerking waar je iets over moet vastleggen en waar je bezoekers over moet kunnen informeren. Dit is geen juridisch advies; laat het toetsen door iemand die dat wél mag geven voordat je hem ophangt op een plek waar publiek komt.

Wat ik zou doen

Koop een kant-en-klaar LoRa-bordje. De makers verwijzen zelf naar een LILYGO Paxcounter-board waar de radio en de antenne al op zitten. Zelf een ESP32 met losse LoRa-module verbinden kan, maar dan ben je een avond met antenne-impedantie bezig in plaats van met tellen.

Meet eerst een week zonder conclusies. Laat hem draaien op een plek waarvan je het patroon al kent — je eigen straat, de kantine, de werkplaats. Ziet de grafiek eruit zoals je zou verwachten, dan werkt je opstelling. Wijkt hij af, dan leer je meer van dát dan van een dashboard vol getallen die je niet kunt controleren.

Leg vast wat je meet en waarom. Eén A4 met de plek, het doel, wat er wél en niet wordt bewaard en hoe lang. Dat kost een kwartier en is precies wat je nodig hebt als iemand ernaar vraagt.

Veelgestelde vragen

Kan ik hiermee individuele mensen volgen?

Niet met deze firmware. Er worden geen adressen blijvend opgeslagen en er wordt niet gefingerprint. Dat is een bewuste ontwerpkeuze van de makers.

Hoe nauwkeurig is de telling?

Als index betrouwbaar, als absoluut getal niet. Meerdere apparaten per persoon en roterende MAC-adressen tellen omhoog, mensen zonder telefoon tellen omlaag. IJk hem tegen een handmatige telling voor je er iets aan ophangt.

Wat kost zo’n bouwsel?

De firmware is gratis onder de Apache 2.0-licentie. Je betaalt de hardware: een ESP32-board met LoRa, eventueel een 18650-cel en een behuizing.

Heb ik LoRaWAN nodig?

Nee. LoRaWAN is handig als er geen netwerk is, maar MQTT over gewoon wifi, een SD-kaart of een seriële verbinding werken net zo goed.

Werkt dit ook op batterij?

Ja. De firmware ondersteunt deep sleep, en de makers noemen zelf één 18650 Li-ioncel als voeding voor lange looptijden.

• Bron: ESP32-Paxcounter op GitHub (Apache 2.0, 2.072 sterren, gestart maart 2018)
• Bron: paxcounter.org, de documentatie van het project